Projekt zmian w PZP (2026) – ewolucja czy rewolucja? (cz. 2)

W poprzednim artykule informowaliśmy o toczących się pracach nad projektem nowelizacji przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych (PZP). Jednocześnie analizowaliśmy kształt projektowanych przepisów w zakresie wysokości wpisu od odwołań do KIO oraz skargi do sądu zamówień publicznych, jak również w zakresie pojęcia rażąco niskiej ceny.

Poza powyższym, zakres projektowanych zmian w PZP obejmuje jednak również inne przepisy, w tym: wprowadzenie nowych instrumentów, których celem ma być ujednolicenie wykładni przepisów ustawy PZP: na poziomie kompetencji Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych (UZP) oraz na poziomie kompetencji Krajowej Izby Odwoławczej (dalej: „KIO” lub „Izby”); zmiany w obszarze kontroli uprzedniej oraz w zakresie ciężaru dowodu, jak również zmiany związane z usprawnieniem rozpatrywania odwołań.

Uchwały KIO i objaśnienia Prezesa UZP

Projekt zakłada dodanie do PZP całkowicie nowego przepisu (tj. art. 481a), mającego na celu umożliwienie KIO rozstrzyganie rozbieżności pojawiających się w jej orzecznictwie w drodze uchwały zgromadzenia ogólnego Izby. Uchwały te mają zawierać uzasadnienie, a do ich zapadnięcia projekt wprowadza wymóg osiągnięcia większości zwykłej w obecności co najmniej połowy składu Izby. Ponadto mają one podlegać publikacji na stronie internetowej Urzędu Zamówień Publicznych.

Jednocześnie, obok wyżej wymienionych uchwał zgromadzenia ogólnego KIO, projekt zakłada wprowadzenie dodatkowego instrumentu w postaci wydawanych przez Prezesa UZP objaśnień prawnych na podstawie dodawanego art. 471a. Objaśnienia te mają być wydawane  przez Prezesa z urzędu lub na wniosek organu kontroli, o którym mowa w art. 596 ust. 2 pkt 2-4 PZP (tj. m.in. wojewody lub regionalnych izb rachunkowych). Co ciekawe, wniosek o wydanie objaśnienia prawnego nie może nakładać na Prezesa UZP konieczności dokonania oceny konkretnego stanu faktycznego w ramach postępowania prowadzonego przed tym organem kontroli – mają więc mieć one charakter stricte abstrakcyjny.Objaśnienia, podobnie jak uchwały zgromadzenia ogólnego KIO, również będą zamieszczane na stronie internetowej Urzędu. Projektodawca w uzasadnieniu projektu ustawy wskazuje na zasadność wprowadzenia do PZP objaśnień prawnych, odwołując się do analogicznego instrumentu wprowadzonego do ustaw – Prawo przedsiębiorców (art. 33) oraz Ordynacji podatkowej (art. 14a § 1 pkt 2).

Dodatkowo, projektowana nowelizacja zakłada nadanie Prezesowi nowego uprawnienia (art. 125 ust. 2a) w postaci możliwości wydawania wytycznych dotyczących stosowania jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia, określających sposób jego wypełniania.

Kontrola uprzednia zamówień prowadzona przez Prezesa UZP

Zgodnie z obowiązującym art. 613 ust. 2 PZP, Prezes UZP przeprowadza kontrolę udzielanych zamówień przed zawarciem umowy (kontrola uprzednia) współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, jeżeli wartość zamówienia dla robót budowlanych jest równa lub przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 20 000 000 euro, natomiast dla dostaw lub usług jest równa lub przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 10 000 000 euro. Dodatkowo, zgodnie z ust. 3 ww. art. 613 PZP, w przypadku udzielania zamówień w częściach, kontroli, o której mowa w ust. 2, podlegają zamówienia, których wartość określona dla danej części jest równa lub przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 1 000 000 euro. W myśl projektowanej regulacji, kwoty progowe wartości zamówienia mają zostać podwyższone:

1. w przypadku robót budowlanych – do 30 000 000 euro,
2. w przypadku dostaw lub usług do 15 000 000 euro,
3. a w przypadku zamówień w częściach – do 1 500 000 euro.

Usprawnienie rozpatrywania odwołań

Jeżeli natomiast chodzi o zmiany przepisów regulujących postępowania odwoławcze, tj. zmiany dotyczące „usprawnienia rozpatrywania odwołań”, to intencją projektodawcy jest nałożenie na zamawiającego obowiązku przekazania Prezesowi KIO – niezwłocznie, ale nie później niż w terminie 2 dni roboczych od dnia otrzymania odwołania albo jego kopii, bez dodatkowego wezwania, między innymi informacji dotyczących: wartości zamówienia w kontekście wysokości wpisu od odwołania; terminu i sposobu przekazania, przez zamawiającego, odwołania albo jego kopii innym wykonawcom; adresu strony internetowej, na której udostępniono dokumenty zamówienia bezpośrednio związane z postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego, w sytuacji, gdy ustawa PZP przewiduje obowiązek udostępniania dokumentów zamówienia na stronie internetowej prowadzonego postępowania; numeru ogłoszenia o zamówieniu, w przypadku, gdy postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego zostało wszczęte ogłoszeniem o zamówieniu, jak również adresu do doręczeń elektronicznych oraz adresu poczty elektronicznej, które zamawiający wskazuje jako jego adresy korespondencyjne.

Ciężar dowodu w postępowaniu odwoławczym i skargowym

W zakresie ciężaru dowodu, projekt wprowadza zmiany przepisów art. 537 i art. 586 ust. 1 PZP, które to przepisy odnoszą się do problematyki rażąco niskiej ceny. Art. 537 w obecnym brzmieniu stanowi, że ciężar dowodu, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny, spoczywa na:

• wykonawcy, który ją złożył, jeżeli jest stroną albo uczestnikiem postępowania odwoławczego;
• zamawiającym, jeżeli wykonawca, który złożył ofertę, nie jest uczestnikiem postępowania odwoławczego.

Obecna regulacja zakłada więc tzw. odwrócony ciężar dowodu. Z kolei w myśl projektowanych zmian, ciężar udowodnienia, że oferta zawiera rażąco niską cenę lub koszt spoczywał będzie, w myśl art. 6 Kodeksu cywilnego, na tym, kto z tego faktu wywodzi skutki prawne – a zatem, w przypadku odwołania na zaniechanie odrzucenia oferty zawierającej rażąco niską cenę lub koszt, ciężar dowodu, spoczywał będzie na odwołującym oraz uczestniku postępowania odwoławczego, który przystąpił do postępowania po stronie odwołującego.

Czy projektowane przepisy trafią pod obrady Sejmu? Biorąc pod uwagę, że termin ostatecznego przyjęcia projektu ustawy zapowiedziany został na IV kwartał br., analizowany projekt wciąż brzmi jak melodia przyszłości. O postępach będziemy jednak informować!